پتروشیمی شازند اراک | معرفی واحدها، محصولات و ظرفیت تولید

آشنایی کامل با پتروشیمی شازند اراک
فهرست مطالب
Toggle

پتروشیمی اراک یکی از طرحهای زیربنایی و استراتژیک در صنعت پتروشیمی ایران است که در راستای سیاستهای توسعه صنعتی کشور و با هدف تامین نیاز صنایع پاییندستی به محصولات پلیمری و شیمیایی احداث شده است. سال تأسیس پتروشیمی اراک ۱۳۶۳ میباشد و از آن زمان تاکنون با بهرهگیری از دانش فنی روز دنیا و واحدهای فرآیندی پیچیده، نقش محوری در تکمیل زنجیره ارزش هیدروکربنی ایفا میکند. این مجتمع عظیم صنعتی با تولید طیف گستردهای از مواد پایه و میانی، علاوه بر قطع وابستگی و تامین نیاز بازارهای داخلی، سهم بسزایی در صادرات محصولات غیرنفتی و ارزآوری برای کشور دارد و به عنوان یکی از قطبهای اصلی توسعه اقتصادی شناخته میشود.
مهمترین محصولات پتروشیمی اراک شامل طیف متنوعی از مواد پلیمری مانند پلیاتیلنهای سبک خطی و سنگین، پلیپروپیلن، پلیبوتادین رابر (PBR) و همچنین محصولات شیمیایی پایه و میانی نظیر اتیلن، پروپیلن، اسید استیک، وینیل استات، دواتیل هگزانول و انواع اتانول آمینها میباشد.
ظرفیت تولید پتروشیمی اراک سالانه بالغ بر ۱۵۵۸۷ هزار تن انواع محصولات متنوع شیمیایی و پلیمری میباشد.
سهام این شرکت صنعتی با نماد بورسی «شاراک» در بازار بورس اوراق بهادار تهران عرضه شده و مورد معامله قرار میگیرد.
ترکیب سهامداران پتروشیمی اراک شامل سرمایهگذاری گروه توسعه ملی با ۵۱ درصد، سرمایهگذاری نفت و گاز و پتروشیمی تامین (تاپیکو) با ۱۷ درصد، سرمایهگذاری آتیه صبا با ۱۳ درصد و سایر سهامداران با ۱۹ درصد سهم میباشد.
جذب نیروی متخصص و مهندسی در پتروشیمی اراک عمدتاً از طریق برگزاری آزمونهای استخدامی جامع، ارزیابی تخصصی و مصاحبههای فنی و روانشناختی با اطلاعرسانی قبلی در سایت رسمی شرکت انجام میپذیرد.
خوراک اصلی پتروشیمی اراک شامل نفتای سبک و سنگین است که از طریق خطوط لوله از پالایشگاههای نفت همجوار و سایر منابع داخلی تامین شده و به عنوان خوراک واحد الفین مصرف میشود.
دفتر مرکزی پتروشیمی اراک در شهر تهران واقع شده است و سایت صنعتی و واحدهای فرآیندی مجتمع در استان مرکزی (شهرستان شازند در مجاورت اراک) قرار دارند.
مشتریان، پیمانکاران و علاقهمندان میتوانند برای دریافت اطلاعات تماس دقیق، درگاههای ارتباطی و اخبار مناقصات به سایت رسمی پتروشیمی اراک (شازند) به نشانی www.arpc.ir مراجعه نمایند.
محصولات پتروشیمی اراک به عنوان مواد اولیه کلیدی در صنایع پاییندستی نظیر تولید لولههای پلاستیکی، فیلمها و ظروف بستهبندی، قطعات خودرو، لوازم خانگی، صنایع نساجی، رنگسازی، چسب و سموم کشاورزی کاربرد گسترده دارند.
پتروشیمی اراک در راستای رعایت الزامات جهانی، دارای گواهینامههای معتبر سیستم مدیریت یکپارچه (IMS) شامل ISO 9001 (مدیریت کیفیت)، ISO 14001 (مدیریت زیستمحیطی) و ISO 45001 (ایمنی و بهداشت حرفهای) میباشد.
- واحد الفین
- واحد یوتیلیتی
- واحد بنزین پیرولیز هیدروژنه
- واحد بوتیرآلدئید
- واحد دواتیل هگزانول
- واحد بوتانولها
- واحد پلی پروپیلن
- واحد استخراج بوتادین
- واحد پلی بوتادین
- واحد پلی اتیلن سنگین
- واحد پلی اتیلن سبک خطی
- واحد بوتن-۱
- واحد اکسید اتیلن
- واحد اتیلن گلایکول
- واحد اتانول آمین
- واحد اتوکسیلاتها
- واحد جداسازی هوا
- واحد اسید استیک
- واحد وینیل استات
- واحد کلرو استیل کلراید
- واحد بوتاکلر
- واحد آلاکلر
تولید اصلی پتروشیمی شازند اراک
مقادیر جدول بر اساس هزار تن در سال می باشد
| نام محصول | ظرفیت اسمی | خوراک مصرفی | صاحب لیسانس | سال بهره برداری |
|---|---|---|---|---|
| اتیلن | ۳۰۶/۶ | نفتا | TPL ، KTL | ۱۳۷۲ |
| پروپیلن | ۱۲۸ | نفتا | TPL ، KTL | ۱۳۷۲ |
| برش چهار کربنه | ۷۹ | نفتا | TPL ، KTL | ۱۳۷۲ |
| نفت کوره | ۶۵ | نفتا | TPL ، KTL | ۱۳۷۲ |
| هیدروکربورهای هیدروژنه | ۱۶۹ | بنزین خام | IFP_UOP | ۱۳۷۲ |
| پلیپروپیلن | ۷۵ | پروپیلن | هایمونت | ۱۳۷۲ |
| بوتن_۱ | ۷ | اتیلن | IFP | ۱۳۷۲ |
| پلی اتیلن سنگین | ۸۵ | اتیلن | هوخست | ۱۳۷۳ |
| پلی اتیلن سبک خطی | ۷۵ | اتیلن | B.P | ۱۳۷۳ |
| بوتادین | ۲۷ | برش چهار کربنه | نیپون - زئون | ۱۳۷۳ |
| رافینیت | ۲۲ | برش چهار کربنه | نیپون - زئون | ۱۳۷۳ |
| پلی بوتادین رابر (PBR) | ۲۶ | بوتادین | نیپون - زئون | ۱۳۷۳ |
| اکسیداتیلن | ۱۱۳ | اتیلن | ساینتیفیک دیزاین | ۱۳۷۳ |
| اتیلن گلایکول | ۱۱۹ | اکسیداتیلن | ساینتیفیک دیزاین | ۱۳۷۳ |
| اسید استیک | ۳۰ | اتیلن | هوخست | ۱۳۷۴ |
| استالدئید | ۲۴ | اتیلن | هوخست | ۱۳۷۴ |
| وینیل استات | ۳۰ | اتیلن | بایر | ۱۳۷۴ |
| دواتیل هگزانول و بوتانول ها | ۵۵/۷ | پروپیلن | دیوی مک کی | ۱۳۷۵ |
| اتانول آمین ها | ۳۰ | اکسید اتیلن آمونیاک | اکسی تینو | ۱۳۷۸ |
| اتوکسیلات ها | ۳۰ | فتی الکل نونیل فنل-اکسید اتیلن | بالسترا | ۱۳۸۲ |
| C4 هیدروژنه | ۶۳ | بنزین پیرولیز | IFP_UOP | ۱۳۷۲ |
سوخت و خوراک پتروشیمی شازند اراک
مقادیر جدول بر اساس هزار تن در سال می باشد
| نام خوراک | مقدار | محل تامین |
|---|---|---|
| نفتای سبک و سنگین | ۹۲۷ | پالایشگاه های اراک و اصفهان |
| آمونیاک | ۶ | مجتمع های داخل کشور |
| پروپیلن | ۶ | منابع داخلی |
| گاز طبیعی (خوراک و سوخت) | ۴۲۰ میلیون مترمکعب در سال | شرکت ملی گاز |
نمودار تولید پتروشیمی شازند اراک
همراه با آشنایی کلی با هدف هر واحد فرایندی

واحد الفین (Olefin Unit) قلب تپنده مجتمع پتروشیمی است. این واحد با دریافت خوراک نفتای سبک و سنگین، از طریق فرآیند شکست حرارتی محصولات پایه و ارزشمندی نظیر اتیلن، پروپیلن و برشهای چهارکربنه را تولید میکند که به عنوان خوراک اصلی برای فعالیت سایر واحدهای پاییندستی زنجیره تامین استفاده میشوند.
واحد یوتیلیتی (Utility Unit) تامینکننده سرویسهای جانبی و زیرساختی مجتمع است. این بخش با استفاده از گاز طبیعی به عنوان خوراک ورودی، نیازهای حیاتی مانند برق، بخار و آب صنعتی را برای تداوم عملیات سایر واحدهای فرآیندی فراهم کرده و نقش پشتیبان کلیدی را در تولید پایدار ایفا میکند.
واحد بنزین پیرولیز هیدروژنه (Hydrogenated Pyrolysis Gasoline Unit) وظیفه تثبیت و ارتقای کیفیت محصولات جانبی را دارد. با دریافت بنزین پیرولیز خام و گاز هیدروژن از واحد الفین به عنوان خوراک، فرآیند هیدروژناسیون کاتالیستی انجام شده و بنزین پیرولیز پایدار به عنوان محصول نهایی جهت استفاده در صنایع تولید سوخت تولید میگردد.
واحد بوتیرآلدئید (Butyraldehyde Unit) یک حلقه واسط مهم در پتروشیمی است. این واحد با دریافت پروپیلن به عنوان خوراک اولیه، طی فرآیند هیدروفورمیلاسیون محصول بوتیرآلدئید را سنتز میکند. این ماده نقش کلیدی به عنوان خوراک در تولید الکلهای صنعتی با ارزش مانند بوتانولها و دواتیل هگزانول در زنجیره ارزش دارد.
واحد دواتیل هگزانول (2-Ethylhexanol Unit) در بخش تولید محصولات شیمیایی تخصصی قرار دارد. با استفاده از خوراک بوتیرآلدئید تولیدی در مجتمع، محصول استراتژیک دواتیل هگزانول سنتز میشود. این الکل ارزشمند به طور گسترده در تولید پلاستیسایزرها (DOP) و نرمکنندههای صنایع پلاستیک و پلیمر کاربرد فراوان دارد.
واحد بوتانولها (Butanols Unit) تولیدکننده حلالهای صنعتی مجتمع است. این بخش با دریافت خوراک بوتیرآلدئید، محصولات مهمی نظیر ایزوبوتانول و نرمال بوتانول را تولید و خالصسازی میکند. این محصولات به عنوان حلالهای شیمیایی کاربردی در تولید رزینها، رنگها و همچنین خوراک ثانویه واحدهای تولید سموم کشاورزی نقشآفرینی میکنند.
واحد پلی پروپیلن (Polypropylene Unit) از بخشهای پلیمری استراتژیک محسوب میشود. با دریافت گاز پروپیلن از واحد الفین به عنوان خوراک پایه، فرآیند پلیمریزاسیون تحت شرایط خاص انجام شده و پلیمر پلی پروپیلن تولید میگردد. این محصول پرکاربرد نقش بسیار مهمی در تامین مواد اولیه صنایع بستهبندی، نساجی و قطعهسازی دارد.
واحد استخراج بوتادین (Butadiene Extraction Unit) وظیفه جداسازی ترکیبات پایه هیدروکربنی را بر عهده دارد. با دریافت خوراک برش چهارکربنه (C4 Cut) از الفین، محصول ارزشمند بوتادین ۱ و ۳ و رافینت چهارکربنه تولید میشود. این واحد تامینکننده اصلی خوراک برای تولید الاستومرها در زنجیره ارزش پتروشیمی است.
واحد پلی بوتادین (Polybutadiene Unit) تولیدکننده لاستیکهای مصنوعی در این مجتمع است. این واحد با مصرف خوراک بوتادین ۱ و ۳، فرآیند پلیمریزاسیون را طی کرده و الاستومر پلی بوتادین را به عنوان محصول نهایی تولید میکند که نقش اساسی و کلیدی در صنایع تولید تایر و قطعات لاستیکی خودرو دارد.
واحد پلی اتیلن سنگین (High-Density Polyethylene Unit – HDPE) یکی از پایگاههای اصلی پلیمری مجتمع است. با دریافت گاز اتیلن به عنوان خوراک اصلی، پلیمر مستحکم پلی اتیلن سنگین تولید و دانهبندی میشود. این محصول نهایی برای صنایع تولید لوله، ظروف پلاستیکی و بستهبندیهای مقاوم از اهمیت بالایی برخوردار است.
واحد پلی اتیلن سبک خطی (Linear Low-Density Polyethylene Unit – LLDPE) برای تولید پلیمرهای منعطف طراحی شده است. این واحد با ترکیب خوراک اتیلن و کومونومر بوتن-۱، محصول پلی اتیلن سبک خطی را سنتز میکند که در تولید انواع فیلمهای پلاستیکی و روکشهای صنعتی نقش پررنگی در بازار هدف دارد.
واحد بوتن-۱ (1-Butene Unit) تامینکننده کومونومر برای بخشهای پلیمری است. با دریافت بخشی از خوراک اتیلن الفین، فرآیند دایمریزاسیون کاتالیستی انجام شده و بوتن-۱ خالص تولید میشود. نقش اصلی این واحد، تامین پایدار خوراک مورد نیاز واحد پلی اتیلن سبک خطی جهت تنظیم چگالی و خواص فیزیکی پلیمر نهایی است.
واحد اکسید اتیلن (Ethylene Oxide Unit) یک بخش میانی حیاتی است. با دریافت گاز اتیلن و اکسیژن (از واحد ASU) به عنوان خوراک، طی یک واکنش کاتالیستی محصول استراتژیک اکسید اتیلن تولید میگردد که پایه و پیشنیاز تولید محصولات ارزشمندی مانند گلایکولها و اتانول آمینها در پاییندست مجتمع محسوب میشود.
واحد اتیلن گلایکول (Ethylene Glycol Unit) یکی از سودآورترین بخشهای پاییندستی است. با استفاده از خوراک اکسید اتیلن، محصول پرکاربرد اتیلن گلایکول طی واکنش با آب تولید میشود. این ماده شیمیایی نقش کلیدی به عنوان ضد یخ و همچنین ماده اولیه در صنعت تولید پلیمرهای پلیاستر (PET) دارد.
واحد اتانول آمین (Ethanolamine Unit) تولیدکننده مواد شیمیایی تخصصی جاذب است. این واحد از واکنش خوراک اکسید اتیلن با آمونیاک، ترکیبات مختلف اتانول آمین را به عنوان محصول خروجی تولید میکند. این مواد به عنوان حلالهای شیرینکننده گاز در پالایشگاهها و مواد اولیه صنایع شوینده کاربرد استراتژیک دارند.
واحد اتوکسیلاتها (Ethoxylates Unit) بخش تولید محصولات فعال سطحی (سورفکتانت) است. با واکنش خوراک اکسید اتیلن با انواع الکلها، خانواده محصولات اتوکسیلات تولید میشود. این محصولات ارزشافزوده بسیار بالایی داشته و نقش مهمی در زنجیره تامین مواد اولیه کارخانجات تولید مواد شوینده، بهداشتی و آرایشی ایفا میکنند.
واحد جداسازی هوا (Air Separation Unit – ASU) تامینکننده گازهای صنعتی مجتمع است. این فرآیند با مکش هوای محیط به عنوان خوراک، از طریق فرآیند تقطیر کرایوژنیک گاز اکسیژن خالص تولید میکند. اکسیژن خروجی این واحد نقش حیاتی به عنوان خوراک اکسیدکننده در تولید اکسید اتیلن و اسید استیک دارد.
واحد اسید استیک (Acetic Acid Unit) تولیدکننده اسیدهای صنعتی کربوکسیلیک است. با دریافت متانول به عنوان خوراک پایه اصلی، محصول استراتژیک اسید استیک با خلوص بالا تولید میشود. این ماده واسطه شیمیایی مهمی است که برای خوراکدهی به واحدهای وینیل استات و صنایع سموم کشاورزی در پاییندست استفاده میشود.
واحد وینیل استات (Vinyl Acetate Unit) از واحدهای شیمیایی پیشرفته پتروشیمی است. با ترکیب دقیق خوراکهای اتیلن، اسید استیک و اکسیژن، مونومر ارزشمند وینیل استات سنتز میگردد. این محصول خروجی نقش اساسی در تولید پلیمرهای چسب، رزینهای امولسیونی و ساخت رنگهای پایه آب در صنایع پاییندستی ایفا میکند.
واحد کلرو استیل کلراید (Chloroacetyl Chloride Unit) در بخش تولید مواد واسطه سموم قرار دارد. با واکنش خوراک اسید استیک و گاز کلر، محصول میانی کلرو استیل کلراید تولید و تفکیک میشود. نقش اصلی این واحد تکمیل زنجیره ارزش از طریق تامین ماده شیمیایی پایه برای سنتز علفکشها است.
واحد بوتاکلر (Butachlor Unit) تولیدکننده نهایی محصولات شیمیایی کشاورزی است. با دریافت ترکیباتی نظیر کلرو استیل کلراید، پارافرمالدئید، دیاتیل آنیلین و نرمال بوتانول به عنوان خوراک، علفکش بوتاکلر به عنوان محصول نهایی فرموله میشود. این واحد نقش مستقیمی در ایجاد ارزش افزوده و تامین نیازهای بخش کشاورزی دارد.
واحد آلاکلر (Alachlor Unit) یکی دیگر از بخشهای انتهایی در تولید سموم دفع آفات است. این واحد با استفاده از خوراکهای کلرو استیل کلراید، متانول و سایر مواد پایه واسطه، علفکش کشاورزی آلاکلر را تولید و بستهبندی میکند که در کنترل علفهای هرز مزارع و تکمیل زنجیره ارزش نقش کلیدی دارد.
منابع و توضیحات مقاله
منبع جداول کتاب شرکت ملی صنایع پتروشیمی
نمودار واحدهای فرایندی و مسیرهای تولید در مجتمع پتروشیمی بر اساس اطلاعات منتشر شده توسط منابع صنعتی، گزارشهای رسمی صنعت پتروشیمی و دادههای آموزشی مرتبط با ساختار واحدهای این مجتمع تهیه و بازآرایی شده است.
درباره پتروسمینار
محصولات سایت آموزشی پتروسمینار
این مقاله توسط تیم پتروسمینار با هدف سادهسازی مفاهیم مهندسی فرایند و ایجاد درک عمیقتر از ساختار صنایع نفت، گاز و پتروشیمی تهیه شده است.
ما در پتروسمینار تلاش میکنیم با تولید محتوای آموزشی کاربردی، مقالات تخصصی و دورههای مهارتی، یک نقشه راه روشن برای متخصص شدن در حوزه مهندسی فرایند در اختیار مهندسان و دانشجویان قرار دهیم.
رسالت ما کمک به مهندسان است تا مسیر یادگیری خود را هدفمند طی کنند و مهارتهایی را بیاموزند که مستقیماً در صنعت نفت، گاز و پتروشیمی مورد نیاز است.
برای مشاهده آموزشها، مقالات تخصصی و محصولات آموزشی مرتبط با مهندسی فرایند میتوانید از طریق پتروسمینار به منابع مورد نیاز خود دسترسی پیدا کنید.

دیدگاهتان را بنویسید