پتروشیمی بندر امام | معرفی واحدها، محصولات و تاریخچه

آشنایی کامل با پتروشیمی بندر امام
فهرست مطالب
Toggle

پتروشیمی بندر امام (BIPC) یکی از بزرگترین و استراتژیکترین مجتمعهای پتروشیمی ایران و خاورمیانه است که در منطقه ویژه اقتصادی پتروشیمی ماهشهر واقع شده است. این غول صنعتی که نقش کلیدی در تکمیل زنجیره تامین و ایجاد ارزش افزوده در صنعت نفت و گاز کشور ایفا میکند، در سال ۱۳۵۰ تأسیس گردید. مجتمع پتروشیمی بندر امام با در اختیار داشتن واحدهای فرآیندی پیچیده و متعدد از جمله الفین، آروماتیک، کلرآلکالی و خطوط تولید پلیمر، به عنوان یک هاب یکپارچه پتروشیمیایی شناخته میشود. این مجموعه عظیم علاوه بر تامین بخش عمدهای از خوراک مورد نیاز صنایع پاییندستی داخلی، سهم قابل توجهی در سبد صادرات محصولات غیرنفتی ایران دارد و همواره با تکیه بر تکنولوژیهای روز دنیا و دانش مهندسی در مسیر توسعه پایدار گام برمیدارد.
سبد محصولات پتروشیمی بندر امام بسیار متنوع بوده و شامل محصولات پایه شیمیایی، میانی و پلیمری است. از مهمترین این تولیدات میتوان به پلی اتیلن سنگین (HDPE)، پلی اتیلن سبک (LDPE)، پلی پروپیلن (PP)، پلی وینیل کلراید (PVC)، پارازایلین، بنزن، مخلوط زایلینها، بوتادین، ام تی بی ای (MTBE)، سود سوزآور و انواع برشهای چهارکربنه و سنگینتر اشاره کرد.
ظرفیت اسمی تولید سالانه مجتمع پتروشیمی بندر امام معادل ۶۵۵۵.۵ هزار تن انواع محصولات پتروشیمیایی میباشد.
مجتمع پتروشیمی بندر امام به صورت مستقیم با نماد اختصاصی در بورس اوراق بهادار تهران حضور ندارد، اما به عنوان یکی از مهمترین شرکتهای زیرمجموعه هلدینگ خلیج فارس، ارزشآفرینی آن در قالب نماد بورسی «فارس» (شرکت صنایع پتروشیمی خلیج فارس) معامله و ارزیابی میشود.
ترکیب سهامداران پتروشیمی بندر امام شامل شرکت صنایع پتروشیمی خلیج فارس با ۶۹.۲۷ درصد سهم به عنوان سهامدار عمده، شرکت سرمایهگذاری استانی سهام عدالت با ۳۰ درصد سهم و همچنین ۰.۷۳ درصد سهام ترجیحی میباشد.
جذب نیروی انسانی متخصص و مهندسان در پتروشیمی بندر امام عموماً از طریق برگزاری آزمونهای استخدامی یکپارچه گروه صنایع پتروشیمی خلیج فارس انجام میگیرد. این فرآیند شامل قبولی در آزمون کتبی، موفقیت در مصاحبههای فنی-تخصصی روانشناختی و در نهایت تایید معاینات طب کار و گزینش است.
خوراکهای اصلی مجتمع پتروشیمی بندر امام جهت خوراکدهی به واحدهای مختلف شامل مایعات گازی (NGL) از مناطق نفتخیز جنوب، نفتا از پالایشگاه آبادان، نمک صنعتی از طریق استحصال آب دریا خلیج فارس و متانول از سایر پتروشیمیها میباشد.
محل استقرار سایت صنعتی و مجتمع فرآیندی پتروشیمی بندر امام در استان خوزستان، شهرستان بندر ماهشهر، منطقه ویژه اقتصادی پتروشیمی (سایت ۳) واقع شده است و دفتر مرکزی مدیریت این شرکت نیز در همان محل مجتمع مستقر میباشد.
برای دسترسی به آخرین اخبار، اطلاعات مناقصات، فروش محصولات و راههای ارتباطی با واحدهای مختلف سازمان، پایگاه اینترنتی رسمی پتروشیمی بندر امام به نشانی www.bipc.ir در دسترس است که شماره تماسهای دبیرخانه و روابط عمومی نیز در آن درج شده است.
محصولات پتروشیمی بندر امام طیف وسیعی از صنایع پاییندستی را تغذیه میکنند. پلیمرها در تولید لولههای صنعتی، روکش کابل، قطعات پلاستیکی و فیلمهای بستهبندی؛ آروماتیکها در تولید الیاف مصنوعی پلیاستر و حلالها؛ و محصولات کلرآلکالی در صنایع تصفیه آب، کاغذسازی و تولید شویندهها کاربرد استراتژیک دارند.
پتروشیمی بندر امام در راستای رعایت استانداردهای جهانی و تعالی سازمانی، موفق به اخذ گواهینامههای سیستم مدیریت یکپارچه (IMS) شامل مدیریت کیفیت (ISO 9001)، مدیریت زیستمحیطی (ISO 14001)، سیستم مدیریت ایمنی و بهداشت حرفهای (ISO 45001) و مدیریت انرژی (ISO 50001) شده است که نشاندهنده تعهد این مجتمع به تولید ایمن و پایدار است.
- واحد آروماتیک
- واحد پارازایلین
- واحد تفکیک مایعات گازی
- یوتیلیتی و شبکه سوخت
- واحد الفین
- واحد بوتادین
- واحد لاستیک مصنوعی
- واحد پلی پروپیلن
- واحد پلی اتیلن سنگین
- واحدهای پلی اتیلن سبک (۱ و ۲)
- واحد استحصال نمک
- واحد کلر آلکالی
- واحد ئی دی سی
- واحد وی سی ام
- واحد پی وی سی
- واحد ام تی بی ای
تولید اصلی پتروشیمی بندر امام
مقادیر جدول بر اساس هزار تن در سال می باشد
| نام محصول | ظرفیت اسمی | خوراک مصرفی | صاحب لیسانس | سال بهره برداری |
|---|---|---|---|---|
| اتان | ۱۰۰۸ | NGL | PARSONS | NF1 ۱۳۶۹ / NF2 ۱۳۷۴ / NF3 ۱۴۰۲ |
| پروپان | ۱۹۶۰ | NGL | PARSONS | NF1 ۱۳۶۹ / NF2 ۱۳۷۴ / NF3 ۱۴۰۲ |
| بوتان | ۱۵۹۶ | NGL | PARSONS | NF1 ۱۳۶۹ / NF2 ۱۳۷۴ / NF3 ۱۴۰۲ |
| برشهای پنج کربنه و سنگینتر | ۱۴۱۷ | NGL | PARSONS | NF1 ۱۳۶۹ / NF2 ۱۳۷۴ / NF3 ۱۴۰۲ |
| اتیلن | ۴۱۱ | اتان، پنتان پلاس | Lummus | ۱۳۷۲ |
| برش چهار کربنه | ۸۰ | اتان، پنتان پلاس | Lummus | ۱۳۷۲ |
| بنزین پیرولیز | ۱۱۳/۵ | اتان، پنتان پلاس | Lummus | ۱۳۷۲ |
| نفت کوره | ۲۱/۶ | اتان، پنتان پلاس | Lummus | ۱۳۷۲ |
| بنزن | ۳۹ | نفتا | ENGEL HARD-UOP-HRI | ۱۳۷۵ |
| مخلوط زایلین ها | ۱۴۰ | نفتا | ENGEL HARD-UOP-HRI | ۱۳۷۵ |
| رافینیت آروماتیک | ۲۴۱ | نفتا | ENGEL HARD-UOP-HRI | ۱۳۷۵ |
| پارازایلین | ۱۸۰ | مخلوط زایلین ها | IFP | ۱۳۷۹ |
| پلی اتیلن سنگین | ۱۵۰ | اتیلن | MITSUI | ۱۳۷۳ |
| پلی اتیلن سبک | ۵۰/۲ | اتیلن | TOSOH Corp | LD2 ۱۳۷۳ , LD1 ۱۳۷۴ |
| ** پلی پروپیلن | ۵۰ | پروپیلن گرید پلیمری | MITSUI-TOATSU | ۱۳۷۳ |
| * پروپیلن (پلیمر گرید) | ۶۴ | پروپیلن گرید پلیمری | MITSUI-TOATSU | ۱۳۷۳ |
| پی وی سی | ۱۷۵ | VCM | آلمان HULS | ۱۳۷۴ |
| رافینیت چهار کربنه | ۶۲/۵ | برش چهار کربنه | آلمان BASF | ۱۳۷۳ |
| بوتادین ۱ و ۳ | ۲۶ | نفتا | آلمان BASF | ۱۳۷۳ |
| لاستیک مصنوعی | ۴۰ | بوتادین ۱ و ۳ و استایرن | ژاپن JSR | ۱۳۷۳ |
| آروماتیک+ C9 | ۴۶ | نفتا | ENGEL HARD-UOP-HRI | ۱۳۷۵ |
| تولوئن | ۱۴۵ | نفتا | ENGEL HARD-UOP-HRI | ۱۳۷۵ |
| ***سودسوزآور | ۲۵۰ | نمک | DENORA | ۱۳۷۳ |
| اسیدکلریدریک(۳۳درصد) | ۶۳/۳ | گاز کلر و هیدروژن | SGL+Carbon Lorrain | ۱۳۷۳ |
| آب ژاول | ۶/۶ | گاز کلرسودسوز آور | DENORA | ۱۳۷۳ |
| EDC ( DC) | ۳۰۰ | گاز کلر-اتیلن | TOSOH | ۱۳۷۳ |
| EDC (OXY) | ۱۴۰ | اسید کلریدریک گازی - اتیلن | TOSOH | ۱۳۷۳ |
| VCM | ۱۸۰ | EDC | TOSOH | ۱۳۷۳ |
| MTBE | ۵۰۰ | متانول و بوتان | UOP | ۱۳۷۳ |
سوخت و خوراک پتروشیمی بندر امام
مقادیر جدول بر اساس هزار تن در سال می باشد
| نام خوراک | مقدار | محل تامین |
|---|---|---|
| NGL | ۳۲۰۰ | مناطق نفت خیز جنوب |
| نفتا | ۱۰۰۰ | پالایشگاه آبادان |
| مخلوط زایلین | ۷۲ | واردات |
| آب دریا | ۲۱ میلیون مترمکعب در سال | خلیج فارس |
| متانول | ۱۷۶ | پتروشیمی فن آوران |
| استایرن | ۸ | پتروشیمی پارس |
نمودار تولید پتروشیمی بندر امام
همراه با آشنایی کلی با هدف هر واحد فرایندی

این واحد به عنوان یکی از بخشهای کلیدی مجتمع، با دریافت خوراک نفتا، ترکیبات پایه پتروشیمیایی تولید میکند. محصولات مهم این واحد شامل بنزن، رافینیت، ترکیبات سنگین آروماتیکی و مخلوط زایلین است که نقش مهمی در تامین خوراک واحدهای پاییندستی مانند واحد پارازایلین در زنجیره ارزش ایفا میکند.
این واحد در زنجیره ارزش آروماتیکها، وظیفه دریافت مخلوط زایلین (تولیدی داخل مجتمع و بخش وارداتی) را بر عهده دارد. محصول نهایی این فرآیند، پارازایلین خالص است که از مواد اولیه استراتژیک و پرکاربرد در صنایع پاییندستی برای تولید انواع رزینها و الیاف پلیاستر محسوب میشود.
این واحد نقش حیاتی در تامین خوراک واحدهای الفینی دارد. با دریافت خوراک مایعات گازی (NGL)، طی فرآیندهای جداسازی دقیق، محصولات ارزشمندی نظیر اتان، پروپان مایع، بوتان و پنتان پلاس را تولید کرده و خوراک اصلی سایر واحدهای پتروشیمی در زنجیره تولید را فراهم میسازد.
این بخش زیرساخت اصلی و پشتیبان مجتمع پتروشیمی است. با دریافت خوراک گاز طبیعی و ترکیبات متان و اتان برگشتی، وظیفه تامین انرژی، بخار و سرویسهای جانبی پایدار را برای عملکرد بیوقفه و ایمن سایر واحدهای فرآیندی در کل زنجیره تولید مجتمع بر عهده دارد.
این واحد قلب تپنده مجتمع پتروشیمی به شمار میرود. با کراکینگ حرارتی خوراکهایی نظیر اتان، بوتان و پنتان پلاس، محصولات پایه پلیمری شامل اتیلن و پروپیلن را در کنار بنزین پیرولیز، نفت کوره و برش چهارکربنه تولید کرده و زنجیره ارزش محصولات پلیمری پاییندستی را به طور کامل تغذیه مینماید.
این واحد با هدف ارتقای ارزش افزوده برشهای سبک، خوراک برش چهارکربنه ارسالی از واحد الفین را دریافت میکند. فرآیند جداسازی در این واحد به تولید بوتادین خالص و رافینیت منجر میشود و نقش مهمی در تامین خوراک پایدار برای تولید انواع لاستیکهای مصنوعی ایفا میکند.
این واحد در حلقه نهایی زنجیره تولید الاستومرها قرار دارد. با دریافت خوراک بوتادین تولیدی مجتمع و ترکیب آن با استایرن ورودی، محصول استراتژیک لاستیک مصنوعی را تولید میکند که کاربرد گستردهای در صنایع تایرسازی، قطعات لاستیکی خودرو و بازارهای صادراتی دارد.
این واحد با دریافت خوراک پروپیلن از واحد الفین، طی واکنشهای پلیمریزاسیون پیشرفته، محصولات پلیمری ارزشمندی نظیر پلی پروپیلن و پروپیلن پلیمر گرید را تولید میکند. این واحد نقش کلیدی در تامین مواد اولیه صنایع پلاستیک، نساجی و بستهبندی در بازارهای داخلی ایفا مینماید.
این واحد به منظور تولید پلیمرهای با دانسیته بالا و مقاومت مکانیکی مطلوب طراحی شده است. با استفاده از خوراک اتیلن دریافتی، محصول نهایی پلی اتیلن سنگین را تولید میکند که در ساخت لولههای تحت فشار، مخازن صنعتی و قطعات پلاستیکی مقاوم کاربرد فراوانی دارد.
واحدهای ۱ و ۲ پلی اتیلن سبک به عنوان بخش مهمی از زنجیره پلیمر، با دریافت خوراک اتیلن از واحد الفین، طی فرآیند پلیمریزاسیون تحت فشار، محصول پلی اتیلن سبک را تولید میکنند. این محصول منعطف، ماده اولیه اصلی در صنایع تولید فیلمهای پلاستیکی و روکش کابل است.
این واحد در ابتدای زنجیره تولید محصولات کلرآلکالی قرار دارد. با دریافت خوراک آب دریا و انجام فرآیندهای تبخیر و تصفیه، محصول نمک طعام با خلوص صنعتی بالا را تولید کرده و خوراک اولیه و کاملا ضروری برای بخش الکترولیز را فراهم میسازد.
این واحد بر پایه فرآیند الکترولیز نمکاب عمل میکند. با دریافت خوراک نمک طعام، محصولات استراتژیکی شامل گاز کلر، سود سوزآور ۵۰٪، اسید کلریدریک ۳۳٪ و آب ژاول تولید کرده و ضمن تامین مواد شیمیایی پایه صنعتی، خوراک حیاتی زنجیره پاییندستی پیویسی را مهیا میکند.
این واحد حلقه واسط و مهم در تولید پیویسی است. با انجام واکنش کلریناسیون بین خوراک گاز کلر و اتیلن دریافتی از واحد الفین، محصول میانی اتیلن دی کلراید (EDC) را تولید میکند که مستقیما به عنوان خوراک اصلی به واحد تولید مونومر وینیل کلراید ارسال میشود.
این واحد فرآیندی کلیدی در زنجیره ارزش پلاستیکهای مهندسی است. با دریافت خوراک اتیلن دی کلراید (EDC) و انجام فرآیند کراکینگ حرارتی، محصول مونومر وینیل کلراید (VCM) را تولید میکند که خوراک انحصاری و ضروری برای پلیمریزاسیون و تولید پلیمر پرکاربرد پیویسی محسوب میشود.
این واحد بخش نهایی و ارزشآفرین زنجیره کلرو-پلیمر است. با دریافت خوراک مونومر وینیل کلراید (VCM) و پلیمریزاسیون سوسپانسیونی آن، محصول با ارزش پلی وینیل کلراید را تولید میکند که از پرمصرفترین پلیمرها در صنایع ساختمان، لولهسازی و پروفیل با تقاضای بالای جهانی است.
این واحد به منظور تولید افزودنیهای استاندارد و سبز سوخت طراحی شده است. با استفاده از خوراک بوتان مجتمع و متانول، محصول متیل ترشیو بوتیل اتر (MTBE) را تولید میکند که نقش حیاتی در افزایش عدد اکتان بنزین پالایشگاهها و کاهش آلایندههای زیستمحیطی ایفا مینماید.
این واحد فرآیندی کلیدی در زنجیره ارزش پلاستیکهای مهندسی است. با دریافت خوراک اتیلن دی کلراید (EDC) و انجام فرآیند کراکینگ حرارتی، محصول مونومر وینیل کلراید (VCM) را تولید میکند که خوراک انحصاری و ضروری برای پلیمریزاسیون و تولید پلیمر پرکاربرد پیویسی محسوب میشود.
منابع و توضیحات مقاله
منبع جداول کتاب شرکت ملی صنایع پتروشیمی
نمودار واحدهای فرایندی و مسیرهای تولید در مجتمع پتروشیمی بر اساس اطلاعات منتشر شده توسط منابع صنعتی، گزارشهای رسمی صنعت پتروشیمی و دادههای آموزشی مرتبط با ساختار واحدهای این مجتمع تهیه و بازآرایی شده است.
درباره پتروسمینار
محصولات سایت آموزشی پتروسمینار
این مقاله توسط تیم پتروسمینار با هدف سادهسازی مفاهیم مهندسی فرایند و ایجاد درک عمیقتر از ساختار صنایع نفت، گاز و پتروشیمی تهیه شده است.
ما در پتروسمینار تلاش میکنیم با تولید محتوای آموزشی کاربردی، مقالات تخصصی و دورههای مهارتی، یک نقشه راه روشن برای متخصص شدن در حوزه مهندسی فرایند در اختیار مهندسان و دانشجویان قرار دهیم.
رسالت ما کمک به مهندسان است تا مسیر یادگیری خود را هدفمند طی کنند و مهارتهایی را بیاموزند که مستقیماً در صنعت نفت، گاز و پتروشیمی مورد نیاز است.
برای مشاهده آموزشها، مقالات تخصصی و محصولات آموزشی مرتبط با مهندسی فرایند میتوانید از طریق پتروسمینار به منابع مورد نیاز خود دسترسی پیدا کنید.

دیدگاهتان را بنویسید